Udział własnego prawnika może pomóc ocenić propozycję ugody i jej skutki. Warto jednak przed spotkaniem ustalić, kto przedstawia historię sporu, kto wyjaśnia przepisy i kto może podpisać porozumienie. Mediator prowadzi rozmowę bezstronnie; pełnomocnik dba o interes reprezentowanej osoby. Te zadania mogą się uzupełniać. Dobre przygotowanie pozwala uczestnikowi zachować wpływ na decyzje, a prawnikowi skupić się na ryzykach, które rzeczywiście mają znaczenie dla rozwiązania sprawy.
Co warto wiedzieć na początku
- Uzgodnij z prawnikiem cele, granice ustępstw i sposób konsultowania nowych propozycji.
- Sprawdź umocowanie do zawarcia konkretnej ugody, jej zakres i wymaganą formę.
- Możesz poprosić o przerwę i analizę projektu przed podjęciem decyzji.
Jak podzielić role przy stole mediacyjnym?
Aleksandra Orzeł i Karolina Alama-Osmólska opisują znaczenie przygotowania klienta oraz pozostawienia mu przestrzeni do wypowiedzi. Praktycznie warto uzgodnić: Ty wyjaśniasz potrzeby i historię współpracy, prawnik porządkuje skutki prawne, a mediator pomaga wszystkim uczestnikom prowadzić rozmowę. Pełnomocnik może uczestniczyć w spotkaniu albo wcześniej ocenić dokumenty i później skonsultować projekt; zakres pomocy ustalacie z nim indywidualnie.
Art. 183³ KPC wymaga od mediatora bezstronności. Nawet jeżeli ma wykształcenie prawnicze, nie staje się przez to doradcą jednej strony. Art. 183³ᵃ pozwala mu na zgodny wniosek stron zaproponować niewiążące rozwiązania. Prawnik uczestnika może natomiast wyjaśnić, co konkretna propozycja oznacza dla jego klienta. Warto od początku jasno odróżniać te funkcje.
Źródła tej sekcji: [1, s. 102, 105–106] [2]
Co omówić z prawnikiem przed spotkaniem?
Przygotuj krótką chronologię, najważniejsze dokumenty i listę spraw wymagających decyzji. Oddziel pieniądze od innych potrzeb: terminu zakończenia współpracy, zwrotu rzeczy, sprostowania informacji czy sposobu dalszego kontaktu. Zapytaj o mocne i słabe strony stanowiska, koszty dalszego postępowania oraz realną możliwość wykonania ewentualnego wyroku. Ocena ryzyka powinna uwzględniać również scenariusz, w którym rozmowy nie przyniosą porozumienia.
Rozdział z 2014 r. zachęca do analizy celów i alternatyw wobec ugody. Można przełożyć to na trzy pytania: co chcę osiągnąć, na jakie ustępstwa mogę się zgodzić i co zrobię bez ugody? Ustal także wynagrodzenie prawnika za przygotowanie, udział i sprawdzenie dokumentu. Przy spotkaniu online zaplanuj osobny kanał poufnej konsultacji oraz sposób zgłaszania przerwy.
Źródła tej sekcji: [1, s. 102, 104–106]
Jak sprawdzić projekt przed podpisaniem?
Przejdźcie przez każdą powinność: kto, co, w jakim terminie i w jaki sposób wykona. Przy płatności wskażcie kwotę, harmonogram i skutki opóźnienia. Wyjaśnijcie, które roszczenia ugoda obejmuje, a które pozostają otwarte. Szczególnej uwagi wymagają sformułowania o całkowitym rozliczeniu i zrzeczeniu się dalszych roszczeń. Niejasny zapis łatwiej poprawić przed podpisaniem niż po powstaniu nowego sporu.
Art. 183¹⁴ § 3 KPC przewiduje kontrolę sądu, który odmawia zatwierdzenia ugody m.in. wtedy, gdy jest ona sprzeczna z prawem, niezrozumiała lub wewnętrznie sprzeczna. Zatwierdzenie nie znosi szczególnych wymogów formy czynności prawnej — art. 183¹⁵ § 2. Prawnik powinien więc sprawdzić także potrzebę odrębnego dokumentu lub dalszych czynności. Samo rozpoczęcie rozmów nie zastępuje zachowania terminów sądowych.
Źródła tej sekcji: [1, s. 105–106] [2]
Scenariusz edukacyjny — przykład fikcyjny, nie opis sprawy prowadzonej przez Fundację.
Rozliczenie współpracy z kontrahentem
W fikcyjnym sporze krakowska przedsiębiorczyni chce odzyskać należność i zakończyć współpracę bez utraty dostępu do dokumentacji. Jej pełnomocnik przed mediacją analizuje umowę. Ustalają, że klientka opowie o problemach operacyjnych, a prawnik sprawdzi propozycje dotyczące płatności i odpowiedzialności.
Podczas rozmowy pojawia się propozycja rat połączona z szerokim zwolnieniem z roszczeń. Po przerwie na konsultację uczestnicy precyzują, które zobowiązania mają zostać rozliczone. To możliwy sposób pracy nad projektem; nie dowodzi, że druga strona przyjmie warunki ani że podobna sprawa zakończy się ugodą.
Pytania do tego tematu
Czy muszę przyjść na mediację z prawnikiem?
W zwykłej mediacji cywilnej nie ma ogólnego obowiązku udziału adwokata lub radcy prawnego. Możesz skorzystać z konsultacji przed spotkaniem albo przed podpisaniem projektu. Złożoność sprawy, wartość zobowiązań i szczególne wymogi prawne mogą uzasadniać szerszą pomoc.
Źródła tej sekcji: [2] [1, s. 102, 105–106]
Czy mogę poprosić o przerwę na rozmowę z pełnomocnikiem?
Tak, warto uzgodnić taki sposób pracy z mediatorem. Przerwa pomaga sprawdzić nową propozycję i podjąć świadomą decyzję. Uczestnik nie musi przyjmować ugody tylko dlatego, że projekt powstał podczas danego spotkania.
Źródła tej sekcji: [1, s. 106] [2]
Źródła i literatura
- Aleksandra Orzeł, Karolina Alama-Osmólska, Rola pełnomocników procesowych w mediacji cywilnej, w: Janina Czapska, Maksymilian Szeląg-Dylewski (red.), Mediacje w prawie, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2014, s. 97–109. ISBN 978-83-233-3672-3.
Wykorzystane strony wydania: 102, 104–106.
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 468, ze zmianami; w szczególności art. 183¹–183¹⁵, art. 259¹, art. 436 i art. 445².
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 795; w szczególności art. 121 pkt 5–6, art. 917–918 oraz przepisy o formie czynności prawnych.
Oryginalne opracowanie edukacyjne wykorzystujące rozdział z tomu Mediacje w prawie (2014), z odwołaniami do konkretnych stron. Aktualne zasady prawne sprawdzono niezależnie według stanu na 23.10.2026; publikacji z 2014 r. nie przedstawiamy jako źródła dzisiejszego prawa.
Materiały edukacyjne według stanu źródeł sprawdzonego 23 października 2026 r. Nie zastępują indywidualnej oceny prawnej konkretnej sprawy. Scenariusze są fikcyjne i nie przedstawiają historii klientów ani rezultatów Fundacji. Ustawy, orzeczenia i publikacje naukowe wskazano przy odpowiednich zagadnieniach; DOI podano wyłącznie dla publikacji, które taki identyfikator posiadają.