Spór o zdjęcie, projekt graficzny lub zakres licencji często dotyczy jednocześnie pieniędzy, autorstwa i przyszłej współpracy. Rozmowa może pomóc oddzielić te kwestie i ustalić konkretne zasady korzystania z efektów pracy. Potrzebne są jednak dokumenty wskazujące, komu przysługują prawa, oraz uważna analiza proponowanej ugody. Mediacja nie usuwa wymogów prawa autorskiego ani prawa własności przemysłowej. Dotyczy to także spraw prowadzonych w całości online.
Co warto wiedzieć na początku
- Ustal konkretny utwór lub prawo, osoby uprawnione i sporny sposób wykorzystania.
- Oddziel rozliczenie przeszłości od licencji lub innych zasad współpracy na przyszłość.
- Zatwierdzenie ugody przez sąd nie zastępuje wymaganej szczególnej formy czynności.
Jakie kwestie można uporządkować w rozmowie?
Kamil Szpyt wskazuje na różnorodność sporów: naruszenie prawa, wykonanie umowy i dalsze korzystanie z chronionych dóbr. Dla przygotowania mediacji przydatne jest rozdzielenie tych zagadnień. Czy chodzi o niewypłacone wynagrodzenie, publikację zdjęcia poza umówionym zakresem, brak oznaczenia autora, a może o udostępnienie materiałów kolejnemu podmiotowi? Każdy problem może wymagać innego zapisu i innych uczestników.
Strony mogą rozważać m.in. zapłatę, usunięcie konkretnych materiałów, poprawienie oznaczenia autora lub uzgodnienie licencji. Nie oznacza to swobody rozporządzania każdym prawem. Art. 16 prawa autorskiego chroni niezbywalną i niepodlegającą zrzeczeniu więź twórcy z utworem. Nie należy więc traktować autorskich praw osobistych jak praw majątkowych, które można sprzedać. Zakres porozumienia trzeba dopasować do danego uprawnienia i roszczenia.
Źródła tej sekcji: [1, s. 143–144] [2] [4]
Co przygotować i jak chronić informacje?
Zbierz umowy, aneksy, korespondencję dotyczącą zamówienia, wersje projektu i materiały pokazujące sposób użycia. Przy prawie rejestrowanym przygotuj także jego identyfikator i dokumenty dotyczące uprawnionego. Sam fakt zapłaty za projekt nie rozstrzyga wszystkich pytań o przeniesienie praw lub zakres licencji. Warto wcześniej ustalić, czy w rozmowie muszą uczestniczyć współtwórcy, podwykonawca, pracodawca albo inny podmiot uprawniony.
Rozdział Szpyta podkreśla wagę poufności, zwłaszcza przy know-how. Art. 183⁴ KPC obejmuje tajemnicą fakty poznane w związku z mediacją i zakazuje skutecznego powoływania się przed sądem na wskazane w nim propozycje oraz oświadczenia. Organizacyjnie uzgodnijcie krąg odbiorców, bezpieczny dostęp do materiałów i zasady nagrywania. Nie wysyłaj całej dokumentacji technicznej w pierwszym zapytaniu; ustal najpierw, które informacje są potrzebne.
Źródła tej sekcji: [1, s. 148–150] [2] [4]
Jak opisać licencję i dalszą współpracę?
Ugoda może oddzielnie rozliczać wcześniejsze wykorzystanie i porządkować przyszłe zasady. W prawie autorskim art. 41 ust. 2 wymaga wyraźnego wymienienia pól eksploatacji objętych przeniesieniem praw lub licencją. Art. 67 przewiduje określenie zakresu, miejsca i czasu korzystania. Ogólne hasło „prawo do używania w internecie” może nie odpowiadać temu, co strony rzeczywiście chcą ustalić.
Omówcie konkretne kanały publikacji, okres korzystania, terytorium, wynagrodzenie, wyłączność i możliwość udzielenia dalszego upoważnienia. Wyjaśnijcie także sposób przekazania plików oraz dozwolone zmiany. Przy wynalazku lub znaku towarowym potrzebna będzie analiza właściwych przepisów, a nie mechaniczne kopiowanie klauzuli autorskiej. Mediacja pozwala rozmawiać o przyszłej współpracy, lecz postanowienia muszą odpowiadać rzeczywistym prawom uczestników i nie mogą rozporządzać cudzymi prawami.
Źródła tej sekcji: [1, s. 146–147] [2] [3]
Forma i wykonanie: co sprawdzić na końcu?
Przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności — art. 53. Taki sam wymóg dotyczy licencji wyłącznej na podstawie art. 67 ust. 5. Nie wszystkie licencje podlegają identycznym zasadom: licencję dotyczącą wynalazku obejmuje art. 76 ust. 1 Prawa własności przemysłowej. Przy przeniesieniu patentu art. 67 tej ustawy wymaga formy pisemnej, a skuteczność wobec osób trzecich wiąże z wpisem do rejestru.
Art. 183¹⁵ § 2 KPC zachowuje szczególne wymogi formy nawet po zatwierdzeniu ugody. Sam e-mail lub skan podpisu nie jest automatycznie równoważny każdej wymaganej formie. Przed podpisaniem sprawdźcie z prawnikiem dokument, umocowanie i ewentualne czynności rejestrowe. Jeżeli porozumienie ma działać w kilku państwach, trzeba dodatkowo zbadać prawo właściwe i wykonalność. Organizacja rozmowy online nie usuwa tych zagadnień.
Scenariusz edukacyjny — przykład fikcyjny, nie opis sprawy prowadzonej przez Fundację.
Zdjęcia w kampanii lokalnej marki
W fikcyjnym przykładzie fotograf i marka z Krakowa inaczej rozumieją zakres wykorzystania zdjęć. Marka użyła ich w dodatkowej kampanii. Przed mediacją strony zestawiają umowę, wiadomości i konkretne publikacje, aby ustalić, co jest sporne.
Możliwy projekt obejmuje rozliczenie wcześniejszego użycia, termin usunięcia części publikacji i odrębną licencję na wskazane materiały. Strony konsultują pola eksploatacji, podpisanie i oznaczenie autorstwa. Jest to ilustracja zagadnień do uzgodnienia, a nie twierdzenie, że doszło do naruszenia lub że mediator ustali należne odszkodowanie.
Pytania do tego tematu
Czy mogę uzgodnić licencję podczas mediacji online?
Źródła i literatura
- Kamil Szpyt, Mediacja w sprawach z zakresu prawa własności intelektualnej, w: Janina Czapska, Maksymilian Szeląg-Dylewski (red.), Mediacje w prawie, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2014, s. 139–154. ISBN 978-83-233-3672-3.
Wykorzystane strony wydania: 143–144, 146–150.
- Ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, t.j. Dz.U. 2025 poz. 24, ze zmianami; art. 16, 41, 53 i 67.
- Ustawa z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej, t.j. Dz.U. 2023 poz. 1170, ze zmianami; w szczególności art. 67 i 76.
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 468, ze zmianami; w szczególności art. 183¹–183¹⁵, art. 259¹, art. 436 i art. 445².
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 795; w szczególności art. 121 pkt 5–6, art. 917–918 oraz przepisy o formie czynności prawnych.
Oryginalne opracowanie tematu na podstawie rozdziału Kamila Szpyta w Mediacjach w prawie (2014), z własnym przykładem edukacyjnym. Aktualne wymogi formy, zakres praw i zasady mediacji sprawdzono w urzędowych źródłach według stanu na 23.10.2026.
Materiały edukacyjne według stanu źródeł sprawdzonego 23 października 2026 r. Nie zastępują indywidualnej oceny prawnej konkretnej sprawy. Scenariusze są fikcyjne i nie przedstawiają historii klientów ani rezultatów Fundacji. Ustawy, orzeczenia i publikacje naukowe wskazano przy odpowiednich zagadnieniach; DOI podano wyłącznie dla publikacji, które taki identyfikator posiadają.