„Nie ufam mu, więc nie mamy o czym rozmawiać” — to zrozumiała reakcja po niedotrzymanej obietnicy. Przed mediacją warto jednak rozdzielić ocenę osoby od warunków konkretnej rozmowy. Możesz potrzebować dokumentów, jasnego harmonogramu i czasu do namysłu, zanim rozważysz jakiekolwiek ustępstwo. Na podstawie rozdziału Jerzego Plisa wyjaśniamy, jak budować minimum przewidywalności potrzebne do rozmowy o sporze. Nie oznacza to obowiązku odzyskania sympatii, zapomnienia o wcześniejszej szkodzie ani przyjęcia kolejnej obietnicy bez sprawdzenia.
Co warto wiedzieć na początku
- Nazwij, czego nie możesz obecnie zweryfikować i jakiej informacji potrzebujesz.
- Uzgodnij konkretne czynności, terminy oraz sposób potwierdzenia ich wykonania.
- Rozważaj propozycję na podstawie jej warunków, nie samego zapewnienia o dobrej woli.
Dlaczego nieufność utrudnia szukanie rozwiązania?
Plis opisuje, jak nieufność ogranicza wymianę informacji i gotowość do rozważania nowych pomysłów. Nawet korzystna propozycja może zostać odrzucona jako podejrzana. Strony skupiają się wtedy na odgadywaniu ukrytego zamiaru, a mniej uwagi poświęcają temu, czy da się rozwiązać konkretny problem.
Autor wskazuje również ryzyko nadmiernego zaufania. Praktyczny wniosek nie brzmi więc: „uwierz we wszystko”. Przygotuj osobno fakty potwierdzone dokumentami, informacje wymagające wyjaśnienia i własne przypuszczenia. Takie rozdzielenie ułatwia zadawanie precyzyjnych pytań bez konieczności rozstrzygania na początku, kto jest osobą godną zaufania.
Źródła tej sekcji: [1, s. 153–154]
Minimum zaufania może dotyczyć zasad spotkania
Gdy spór o pieniądze lub wcześniejsze zachowanie pozostaje nierozwiązany, punktem wyjścia mogą być wspólne reguły rozmowy. W książce opisano budowanie zaufania także wokół procedury. W praktyce warto ustalić temat spotkania, kolejność omawiania kwestii, możliwość przerwy i to, które dokumenty obie strony otrzymają wcześniej.
W polskim postępowaniu cywilnym art. 183¹ § 1 KPC przewiduje dobrowolność mediacji. Dlatego przed rozmową nazwij warunki, które pozwolą Ci świadomie rozważyć udział. Przy spotkaniu w Krakowie i online możesz zapytać o organizację rozmów indywidualnych oraz sposób zgłaszania wątpliwości. Same ustalenia organizacyjne nie przesądzają treści przyszłego porozumienia.
Źródła tej sekcji: [1, s. 155–156] [2]
Zamień ogólną obietnicę na sprawdzalne ustalenie
Rozdział wskazuje znaczenie konkretnych zobowiązań, terminów, obiektywnych kryteriów i wiarygodnych informacji. Zastosuj to, pytając: co dokładnie ma się wydarzyć, kto ma to zrobić, do kiedy i po czym obie strony poznają wykonanie? „Uzupełnimy dokumenty” pozostawia więcej niepewności niż lista wskazanych dokumentów oraz uzgodniona data ich przekazania.
Jeżeli problem dotyczy oceny technicznej, można rozważyć niezależną opinię. Wcześniej omówcie zakres pytań, wybór specjalisty i koszty. Dokument nie powinien być używany jako zaskoczenie wobec drugiej strony. To praktyczne rozwinięcie wskazówek autora, a nie gotowy wzór ugody lub gwarancja, że każda opinia rozstrzygnie spór.
Źródła tej sekcji: [1, s. 155]
Mały wykonany krok mówi więcej niż szeroka deklaracja
Plis łączy odbudowywanie zaufania z dotrzymywaniem zobowiązań. Przygotowując rozmowę, można zacząć od ograniczonej czynności organizacyjnej, na przykład wymiany wcześniej wskazanych zestawień. Dopiero po jej wykonaniu strony oceniają, czy mają wystarczające informacje do rozmowy o płatności, zmianie współpracy lub zakończeniu umowy.
Ustalcie także, jak wyjaśnić opóźnienie. Zamiast automatycznie dopisywać złą intencję, zapytajcie o brakujący element i nowy realny termin. Powtarzające się niewykonywanie uzgodnień również jest istotną informacją. Nie ma obowiązku uznawania każdego wyjaśnienia za przekonujące ani zastępowania konkretów kolejnymi obietnicami.
Źródła tej sekcji: [1, s. 155–156]
Zaufania nie da się zadeklarować za drugą osobę
W książce odróżniono nieporozumienia od wcześniejszego celowego nadużycia zaufania. To ważne przy ustalaniu oczekiwań: jedna spokojna rozmowa nie usuwa automatycznie skutków długiej historii konfliktu. Możesz powiedzieć, że rozumiesz wyjaśnienie, ale nadal potrzebujesz potwierdzenia określonych okoliczności lub czasu na ocenę propozycji.
Przed pierwszym kontaktem przygotuj trzy krótkie odpowiedzi: co naruszyło zaufanie, co można dziś sprawdzić oraz jaki zakres rozmowy jesteś gotów rozważyć. Pomaga to opisać sprawę bez wielostronicowej wymiany oskarżeń. Jeżeli nie potrafisz jeszcze wskazać takich warunków, właśnie tę trudność można omówić na etapie przygotowania mediacji.
Źródła tej sekcji: [1, s. 155–156]
Scenariusz edukacyjny — przykład fikcyjny, nie opis sprawy prowadzonej przez Fundację.
Rozliczenie mediów po najmie lokalu
W fikcyjnym przykładzie najemca lokalu w Krakowie kwestionuje końcowe rozliczenie energii. Właściciel uważa, że najemca wykorzystuje spór do odwlekania zapłaty. Obaj powtarzają, że druga osoba „już wiele razy zmieniała zdanie”. Na początku rozmowy nie ustalają, kto ma kogo przeprosić. Wskazują brakujące faktury, okres rozliczenia i odczyty liczników.
Uzgodniony pierwszy krok obejmuje udostępnienie konkretnych dokumentów w jednym terminie i sporządzenie tabeli różnic. Dopiero później planują rozmowę o poszczególnych kwotach. W tym przykładzie uporządkowanie informacji tworzy podstawę dalszej decyzji; nie dowodzi uczciwości żadnej strony i nie przesądza, czy dojdzie do ugody. Ewentualne uzgodnienie wymaga osobnej oceny jego treści.
Pytania do tego tematu
Czy mediacja ma sens, jeśli zupełnie nie ufam drugiej stronie?
Można najpierw sprawdzić, czy istnieją akceptowalne zasady rozmowy i sposób weryfikacji ważnych informacji. Nieufność nie znika od samego spotkania. Istotne jest, czy widzisz możliwość świadomego oceniania propozycji bez opierania się wyłącznie na obietnicach.
Źródła tej sekcji: [1, s. 153–156]
Co przygotować zamiast kolejnej listy zarzutów?
Krótki opis konkretnego zdarzenia, dokument lub informację potrzebną do jego wyjaśnienia oraz propozycję następnego sprawdzalnego kroku. Oddziel to, co wiesz, od tego, czego się domyślasz. Nie musisz na tej podstawie rezygnować ze swojego stanowiska.
Źródła tej sekcji: [1, s. 155–156]
Źródła i literatura
- Jerzy Plis, „Bariery w negocjacjach i mediacji. Sposoby przeciwdziałania”, rozdz. VII, w: Aneta M. Arkuszewska, Jerzy Plis (red. nauk.), Zarys metodyki pracy mediatora w sprawach cywilnych, Wolters Kluwer, Warszawa 2014, s. 137–159, ISBN 978-83-264-3282-8.
Wykorzystane strony wydania: 153–156.
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 468, ze zmianami; w szczególności art. 183¹–183¹⁵, art. 259¹, art. 436 i art. 445².
Autorskie opracowanie zagadnienia na podstawie rozdziału Jerzego Plisa w wydaniu z 2014 r., s. 153–156. Przypisy oznaczają strony drukowane; przykłady i wskazówki dla czytelnika są własnym rozwinięciem. Aktualność przywołanych przepisów polskich sprawdzono odrębnie na 23.10.2026 r.
Materiały edukacyjne według stanu źródeł sprawdzonego 23 października 2026 r. Nie zastępują indywidualnej oceny prawnej konkretnej sprawy. Scenariusze są fikcyjne i nie przedstawiają historii klientów ani rezultatów Fundacji. Ustawy, orzeczenia i publikacje naukowe wskazano przy odpowiednich zagadnieniach; DOI podano wyłącznie dla publikacji, które taki identyfikator posiadają.