Na mediację można przyjść ze złością, rozczarowaniem albo niepokojem. Nie trzeba najpierw osiągnąć pełnego spokoju ani uznać racji drugiej strony. Ważne jest natomiast, czy warunki spotkania pozwalają słuchać, rozumieć propozycje i podejmować własne decyzje. Rozpoznanie napięcia pomaga dobrać tempo oraz formę rozmowy. Dotyczy to spotkań osobistych w Krakowie tak samo jak mediacji prowadzonej online.
Co warto wiedzieć na początku
- Uczucia można nazwać bez obrażania lub oceniania drugiej osoby.
- Przerwa albo rozmowa indywidualna może pomóc odzyskać warunki do świadomej decyzji.
- Presja, zmęczenie i obawa przed reakcją drugiej strony wymagają zgłoszenia mediatorowi.
Zauważ emocję i jej związek z tematem
Jerzy Plis opisuje, jak wcześniejsze doświadczenia i wzajemne reakcje wpływają na przebieg rozmów. Ta sama propozycja może zostać usłyszana jako próba rozwiązania problemu albo kolejna niedotrzymana obietnica. Warto więc wyjaśnić, co konkretnie wywołuje napięcie: niepewny termin, brak dokumentu, sposób zwracania się czy poczucie pominięcia.
Nie trzeba diagnozować siebie ani rozmówcy. Można powiedzieć: „Ta kwestia jest dla mnie trudna; potrzebuję chwili, żeby wrócić do liczb”. Taki komunikat informuje o warunkach dalszego udziału. Łzy, cisza czy zdenerwowanie same w sobie nie dowodzą złej woli ani słabości argumentu. Znaczenie reakcji lepiej wyjaśnić pytaniem niż domysłem.
Źródła tej sekcji: [1, s. 147–150]
Wyrażenie emocji nie musi oznaczać eskalacji
Opis własnego przeżycia można oddzielić od oceny charakteru drugiej osoby. W praktyce „obawiam się kolejnego opóźnienia” otwiera inną rozmowę niż zarzut, że ktoś nigdy nie dotrzymuje słowa. Pierwszy komunikat pozwala zapytać o zabezpieczenie terminu i sposób przekazywania informacji. Nie wymaga ukrywania trudnych uczuć.
Literatura podkreśla, że samo swobodne wyrażanie napięcia nie zawsze poprawia sytuację. Wspólne spotkanie może eskalować, gdy wypowiedzi zamieniają się w ataki. Dlatego warto uzgodnić zasady dotyczące przerywania, obraźliwych uwag i powracania do konkretnego tematu. Mediator może pomóc znaleźć formę wypowiedzi, którą druga osoba będzie mogła usłyszeć.
Źródła tej sekcji: [1, s. 151–152]
Kiedy pomaga przerwa lub osobne spotkanie?
Jeśli przestajesz rozumieć omawiane warianty, odpowiadasz odruchowo albo chcesz zgodzić się tylko po to, żeby zakończyć napięcie, powiedz o tym. Przerwa pozwala oddzielić potrzebę odpoczynku od decyzji o porozumieniu. Plis opisuje również rozmowy indywidualne i pośredniczenie mediatora jako możliwe sposoby ograniczenia wzajemnego pobudzania emocji.
Zmiana formy nie jest automatycznym rozwiązaniem każdego problemu. Trzeba ustalić czas przerwy, sposób powrotu do rozmowy i zasady przekazywania wiadomości między stronami. W sesji online nie należy domyślać się, dlaczego ktoś wyłączył kamerę lub zamilkł. Najpierw warto sprawdzić połączenie i zapytać, czy potrzebuje chwili odpoczynku.
Źródła tej sekcji: [1, s. 150–152]
Zadbaj o swobodę decyzji
Poczucie silnej presji może utrudniać ocenę propozycji. Jeśli obawiasz się reakcji drugiej strony, masz trudność z odmową albo nie rozumiesz skutków dokumentu, zgłoś to mediatorowi możliwie wcześnie. Równe traktowanie i spokojny ton nie zastępują sprawdzenia, czy uczestnictwo rzeczywiście jest swobodne. Nie każdy problem da się rozwiązać krótszym spotkaniem.
Mediacja cywilna jest dobrowolna zgodnie z art. 183¹ KPC. Udział nie zobowiązuje do podpisania ugody. Możesz poprosić o czas na konsultację projektu z własnym prawnikiem. Warto rozdzielić pytania: czy chcę nadal rozmawiać, czy rozumiem propozycję i czy ją akceptuję? Odpowiedź na jedno z nich nie zastępuje pozostałych.
Źródła tej sekcji: [1, s. 149–152] [2]
Wróć do potrzebnego ustalenia
Po przerwie można zacząć od jednego tematu, który wymaga decyzji, zamiast ponownie odtwarzać całą historię konfliktu. Pomaga pytanie: co powinno się zmienić, aby kolejny etap był bardziej przewidywalny? Może chodzić o informację o opóźnieniu, potwierdzenie wykonania zadania albo możliwość zgłoszenia uwag bez kolejnej kłótni.
Autor zwraca uwagę, że trudnych emocji nie da się po prostu usunąć, ale można pracować nad sposobem ich wyrażania. Nie trzeba więc czekać na pełną sympatię czy pojednanie, żeby rozważyć konkretne ustalenie. Jednocześnie mediacja nie powinna obiecywać wyleczenia cierpienia. Jej celem jest stworzenie warunków do rozmowy o sporze i możliwych decyzjach.
Źródła tej sekcji: [1, s. 151–153]
Scenariusz edukacyjny — przykład fikcyjny, nie opis sprawy prowadzonej przez Fundację.
Przerwa przed rozmową o harmonogramie
W fikcyjnym sporze o zakończenie współpracy wzmianka o poprzednich opóźnieniach powoduje gwałtowną wymianę zdań. Jedna osoba mówi, że nie jest już w stanie ocenić proponowanych terminów. Uczestnicy robią przerwę, a mediator uzgadnia, od jakiego punktu wrócą do rozmowy.
Po przerwie omawiają wyłącznie kolejność przekazania dokumentów i sposób potwierdzenia odbioru. Nie muszą od razu rozstrzygać wszystkich rozliczeń ani podpisywać ugody. Przykład ilustruje zmianę tempa i zakresu rozmowy, bez obietnicy określonego wyniku.
Pytania do tego tematu
Czy złość wyklucza udział w mediacji?
Sama obecność złości nie przesądza, że rozmowa jest niemożliwa. Znaczenie mają bezpieczeństwo, sposób wyrażania emocji i zdolność do swobodnego udziału. Wątpliwości warto omówić indywidualnie z mediatorem przed wspólnym spotkaniem.
Źródła tej sekcji: [1, s. 147–152] [2]
Czy prośba o przerwę oznacza koniec mediacji?
Nie musi. Można uzgodnić powrót po przerwie, inne tempo lub kolejne spotkanie. Jeżeli warunki nie pozwalają na świadome decyzje, dalszy udział wymaga ponownej oceny, a nie przyspieszania podpisania porozumienia.
Źródła tej sekcji: [1, s. 150–152] [2]
Źródła i literatura
- Jerzy Plis, „Bariery w negocjacjach i mediacji. Sposoby przeciwdziałania”, rozdz. VII, w: Aneta M. Arkuszewska, Jerzy Plis (red. nauk.), Zarys metodyki pracy mediatora w sprawach cywilnych, Wolters Kluwer, Warszawa 2014, s. 137–159, ISBN 978-83-264-3282-8.
Wykorzystane strony wydania: 147–153.
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 468, ze zmianami; w szczególności art. 183¹–183¹⁵, art. 259¹, art. 436 i art. 445².
Oryginalne opracowanie redakcyjne z odwołaniem do wskazanego rozdziału książki z 2014 r. i własnymi przykładami edukacyjnymi. Numery w przypisach oznaczają strony drukowane. Informacje prawne zaktualizowano na 23.10.2026 r.; przepisy przywołano oddzielnie od literatury.
Materiały edukacyjne według stanu źródeł sprawdzonego 23 października 2026 r. Nie zastępują indywidualnej oceny prawnej konkretnej sprawy. Scenariusze są fikcyjne i nie przedstawiają historii klientów ani rezultatów Fundacji. Ustawy, orzeczenia i publikacje naukowe wskazano przy odpowiednich zagadnieniach; DOI podano wyłącznie dla publikacji, które taki identyfikator posiadają.